⛔ शहीद भगतसिंग जयंती निमित्त अभिवादन; नागपूर कराराची अंमलबजावणी न झाल्याचा समितीचा आरोप
✍️वणी : महेश टिपले
स्वतंत्र विदर्भाच्या मागणीसाठी विदर्भ राज्य आंदोलन समितीच्या वतीने वणी शहरातील छत्रपती शिवाजी महाराज चौकात नागपूर कराराची होळी करण्यात आली. शहीद भगतसिंग यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांच्या प्रतिमेला अभिवादन करून आंदोलनाची सुरुवात करण्यात आली. यावेळी विदर्भाच्या विविध प्रश्नांकडे शासनाचे लक्ष वेधत स्वतंत्र विदर्भ राज्याच्या मागणीचा जोरदार पुनरुच्चार करण्यात आला.
कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला शहीद भगतसिंग यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांना अभिवादन करण्यात आले. भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात भगतसिंग यांनी दिलेल्या योगदानाचे स्मरण करून त्यांच्या क्रांतिकारी विचारांना अभिवादन करण्यात आले.
यानंतर समितीचे जिल्हाध्यक्ष प्रा. पुरुषोत्तम पाटील यांनी नागपूर कराराच्या पार्श्वभूमीवर सविस्तर माहिती दिली. त्यांच्या मते, महाराष्ट्राच्या निर्मितीपूर्वी नागपूर हे सी.पी. अँड बेरार राज्याची राजधानी होते. मराठी भाषिक प्रदेशांचे एकत्रित राज्य निर्माण करण्याच्या प्रक्रियेत २८ सप्टेंबर १९५३ रोजी नागपूर करार करण्यात आला. या करारामध्ये एकूण ११ कलमांचा समावेश असल्याचे त्यांनी सांगितले.
प्रा. पाटील यांच्या मते, नागपूर करारामध्ये विदर्भाच्या विकासासाठी विविध तरतुदी करण्यात आल्या होत्या. विदर्भाच्या लोकसंख्येच्या प्रमाणात आर्थिक, प्रशासकीय, शैक्षणिक तसेच इतर क्षेत्रांमध्ये प्रतिनिधित्व मिळावे, नागपूरला उपराजधानीचा दर्जा मिळावा आणि नागपूर येथे दरवर्षी विधिमंडळाचे हिवाळी अधिवेशन घेण्यात यावे, अशा बाबी करारात नमूद करण्यात आल्याचे त्यांनी सांगितले.
🎯 “नागपूर कराराची अंमलबजावणी झाली नाही”
१ मे १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती झाल्यानंतर नागपूर करारातील तरतुदींची अपेक्षित अंमलबजावणी झाली नसल्याचा आरोप विदर्भ राज्य आंदोलन समितीच्या पदाधिकाऱ्यांनी केला. या कथित अनुशेषामुळे विदर्भातील बेरोजगारी, सिंचनाचा अनुशेष, रस्ते व पायाभूत सुविधांची कमतरता, औद्योगिक मागासलेपणा, कुपोषण, प्रदूषण आणि शेतकऱ्यांच्या विविध समस्या कायम असल्याचे समितीचे म्हणणे आहे.
विदर्भात मोठ्या प्रमाणावर वीज निर्मिती, बारमाही वाहणाऱ्या नद्या, सुपीक जमीन, विपुल वनसंपदा आणि नागपूरसारखे महत्त्वाचे शहर असूनही या प्रदेशाला अपेक्षित विकास मिळाला नसल्याचा दावा यावेळी करण्यात आला.
“नागपूर करारातील तरतुदींची प्रभावी अंमलबजावणी झाल्याशिवाय विदर्भातील प्रश्न सुटणार नाहीत. स्वतंत्र विदर्भ राज्याची निर्मिती हाच विदर्भाच्या विकासाचा मार्ग आहे,” अशी भूमिका आंदोलनकर्त्यांनी मांडली.
दरवर्षीप्रमाणे यंदाही नागपूर कराराची प्रतीकात्मक होळी करण्यात आली. विदर्भातील १२० तालुक्यांमध्ये एकाच वेळी नागपूर कराराची होळी करण्यात येत असल्याचा दावा समितीच्या पदाधिकाऱ्यांनी केला. या आंदोलनाच्या माध्यमातून स्वतंत्र विदर्भाच्या मागणीला पुन्हा एकदा व्यापक स्वरूप देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
🎯 कार्यकर्त्यांची मोठ्या संख्येने उपस्थिती
वणी येथील छत्रपती शिवाजी महाराज चौकात झालेल्या या आंदोलनात समितीचे जिल्हाध्यक्ष प्रा. पुरुषोत्तम पाटील, प्रा. बाळासाहेब राजुरकर, नामदेवराव जेनेकर, गजेंद्र भोयर, देवराव धांडे, बी.पी. टोंगे, प्रभाकर मोहितकर, प्रभाकर उईके, काशिनाथ देऊळकर, दशरथ पाटील बोबडे, संजय चिंचोलकर, अनंतराव मोहितकर, अशोक चौधरी यांच्यासह अनेक पदाधिकारी व कार्यकर्ते उपस्थित होते.
नागपूर कराराच्या होळीद्वारे स्वतंत्र विदर्भ राज्याच्या मागणीचा निर्धार व्यक्त करण्यात आला. विदर्भातील प्रलंबित प्रश्न सोडविण्यासाठी स्वतंत्र राज्याची मागणी पुढेही तीव्रपणे लावून धरण्याचा निर्धार यावेळी आंदोलनकर्त्यांनी व्यक्त केला.
